સ્વચ્છ ઉર્જા અને ટકાઉ વિકાસ તરફ એક ઐતિહાસિક પગલું ભરતા, દીનદયાળ પોર્ટ ઓથોરિટી (DPA) એ ગુજરાતના કંડલા ખાતે દેશના પ્રથમ ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ ગ્રીન હાઇડ્રોજન પ્લાન્ટ કાર્યરત કર્યો છે. 1 મેગાવોટ ક્ષમતાવાળા આ પ્લાન્ટનું ઉદ્ઘાટન કેન્દ્રીય શિપિંગ મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. આ પહેલ ભારતના દરિયાઇ ડીકાર્બોનાઇઝેશન અને ગ્રીન એનર્જી અપનાવવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ છે.
ભારતીય બંદરો માટે એક નવી શરૂઆત તરીકે, દીનદયાળ પોર્ટ ઓથોરિટી (DPA) એ માત્ર ચાર મહિનામાં દેશનો પ્રથમ ગ્રીન હાઇડ્રોજન પ્લાન્ટ સ્થાપિત કર્યો છે, જે પ્રસ્તાવિત 10 મેગાવોટ ગ્રીન હાઇડ્રોજન પ્રોજેક્ટનો પ્રથમ તબક્કો છે. કોઈપણ ભારતીય બંદર પર કાર્યરત થનારો આ પ્રકારનો પહેલો પ્રોજેક્ટ છે, જે નવીનીકરણીય અને ટકાઉ ઉર્જા ઉકેલો પ્રત્યે ભારતની પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. પ્રોજેક્ટમાં વપરાતું ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર સંપૂર્ણપણે સ્વદેશી રીતે ઉત્પાદિત છે, જે ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અભિયાન હેઠળ એક ગર્વની સિદ્ધિ છે.
સ્વચ્છ ગતિશીલતા માટે ગ્રીન હાઇડ્રોજન
શરૂઆતમાં, પ્લાન્ટ 11 બસોને પાવર આપવા અને બંદર પરિસરમાં સ્ટ્રીટ લાઇટિંગ માટે ગ્રીન હાઇડ્રોજન સપ્લાય કરશે. આગળ વધતા, DPA તેનો ઉપયોગ તમામ બંદર કામગીરી – જેમ કે વાહનો, ટગ બોટ અને જહાજોને પાવર આપવા માટે કરવાની યોજના ધરાવે છે. આ પહેલ બંદરના કાર્બન ઉત્સર્જનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરશે અને અન્ય ભારતીય બંદરો માટે રોલ મોડેલ બનશે.
વિસ્તરણ યોજનાઓ: 10 મેગાવોટ તરફ
પ્રોજેક્ટનો ઝડપથી વિસ્તાર કરવામાં આવશે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષના અંત સુધીમાં વધારાની 5 મેગાવોટ ક્ષમતા ઉમેરવામાં આવશે, અને આગામી નાણાકીય વર્ષના મધ્ય સુધીમાં સંપૂર્ણ 10 મેગાવોટ પ્લાન્ટ કાર્યરત થઈ જશે. ત્યારબાદ પ્લાન્ટ વાર્ષિક લગભગ 140 મેટ્રિક ટન ગ્રીન હાઇડ્રોજન ઉત્પન્ન કરી શકશે.
મેરીટાઇમ ડીકાર્બોનાઇઝેશન તરફ પગલું
ડીપીએએ તેના નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે આ પ્રોજેક્ટ મેરીટાઇમ ડીકાર્બોનાઇઝેશન તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે અને ભારતને ટકાઉ બંદર કામગીરીમાં વૈશ્વિક નેતૃત્વ આપે છે. ગ્રીન હાઇડ્રોજનને ભવિષ્યનું ઇંધણ માનવામાં આવે છે, જેનો ઉપયોગ પાવર પ્લાન્ટ, વાહનો, જહાજો અને ઔદ્યોગિક કામગીરીમાં થઈ શકે છે, જે તેને અશ્મિભૂત ઇંધણનો પર્યાવરણને અનુકૂળ વિકલ્પ બનાવે છે.
સરકારી સમર્થન
સરકાર દ્વારા આ પ્રોજેક્ટને ગ્રીન એનર્જીના અમલીકરણમાં એક નવા બેન્ચમાર્ક તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યો છે, અને તેની ગતિ, સ્કેલ અને કાર્યક્ષમતા માટે ડીપીએની પ્રશંસા કરવામાં આવી છે. 26 મે 2025 ના રોજ ભુજની મુલાકાત દરમિયાન વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પ્લાન્ટનો શિલાન્યાસ કર્યો હતો, જે નવીનીકરણીય ઉર્જા નવીનતા પ્રત્યે સરકારની મજબૂત પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.